Đề đền Sầm Nghi Đống (Hồ Xuân Hương) 8

1. Tiểu sử

- Hồ Xuân Hương (không rõ năm sinh, năm mất), sống vào khoảng cuối thế kỉ XVIII, nửa đầu thế kỉ XIX, có tài liệu ghi quê bà ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.

- Cuộc đời Hồ Xuân Hương lận đận, nhiều nỗi éo le ngang trái: hai lần lấy chồng nhưng đề làm lẽ, để đến cuối cùng vẫn sống một mình, cô độc.

- Hồ Xuân Hương xinh đẹp, thông minh đi nhiều nơi, giao thiệp với rộng (quen biết nhiều người nổi tiếng như Nguyễn Du).

- Con người bà phóng túng, tài hoa, có cá tính mạnh mẽ, sắc sảo.

2. Sự nghiệp

a. Tác phẩm chính

- Sáng tác của Hồ Xuân Hương gồm cả chữ Nôm và chữ Hán.

- Theo giới nghiên cứu hiện có khoảng trên dưới 40 bài thơ tương truyền là của Hồ Xuân Hương.

- Nữ sĩ còn có tập thơ Lưu hương ký (phát hiện năm 1964) gồm 24 bài chữ Hán và 26 bài chữ nôm.

b. Phong cách nghệ thuật

- Trong lịch sử văn học Việt Nam, Hồ Xuân Hương là hiện tượng rất độc đáo: nhà thơ phụ nữ viết về phụ nữ, trào phúng mà trữ tình, đậm đà chất văn học dân gian từ đề tài, cảm hứng đến ngôn ngữ, hình tượng.

- Nổi bật trong sáng tác thơ của Hồ Xuân Hương là tiếng nói thương cảm đối với người phụ nữ, là sự khẳng định, đề cao vẻ đẹp và khát vọng của họ

→ Hồ Xuân Hương được mệnh danh là “Bà chúa Thơ Nôm”.

3. Vị trí và tầm ảnh hưởng của tác giả

- Nét phóng túng và tiềm ẩn trong thơ của Hồ Xuân Hương luôn gây nguồn cảm hứng vô tận cho hậu thế.

Sơ đồ tư duy tác giả Hồ Xuân Hương:

Hồ Xuân Hương (không rõ năm sinh, năm mất) sống vào khoảng cuối thế kỷ XVII, nửa đầu thế kỷ XIX. Một số tài liệu ghi quê bà ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.

Cuộc đời Hồ Xuân Hương lận đận, nhiều éo le: bà hai lần ly hôn chồng nhưng lại sinh con khi làm lẽ.

Cuối cùng, bà sống một mình, cô độc.

Hồ Xuân Hương là người xinh đẹp, thông minh, đi nhiều nơi, giao tiếp rộng rãi với nhiều người nổi tiếng như Nguyễn Du. Bà là người phóng túng, tài hoa, có cá tính mạnh mẽ và sắc sảo.

Sáng tác của Hồ Xuân Hương gồm cả chữ Nôm và chữ Hán.

Hiện tại, giới nghiên cứu có khoảng trên dưới 40 bài thơ được cho là của Hồ Xuân Hương.

Nữ sĩ còn có tập thơ Lưu hương ký (phát hiện năm 1964) gồm 24 bài chữ Hán và 26 bài chữ Nôm.

Trong lịch sử văn học Việt Nam, Hồ Xuân Hương là một hiện tượng độc đáo: bà là nhà thơ nữ viết về phụ nữ, với phong cách trào phúng mà vẫn trữ tình, đậm đà chất văn học dân gian về đề tài, cảm hứng, ngôn ngữ và hình tượng.

Nổi bật trong sáng tác của Hồ Xuân Hương là tiếng nói thương cảm đối với người phụ nữ, sự khẳng định và đề cao vẻ đẹp và khát vọng của họ. Bà được mệnh danh là "Bà chúa Thơ Nôm".

Nét phóng túng và tiềm ẩn trong thơ của Hồ Xuân Hương luôn gây nguồn cảm hứng vô tận cho các thế hệ sau.

1. Tìm hiểu chung

a. Xuất xứ

In trong Hồ Xuân Hương – Thơ và Đời (in lần thứ 6), NXB Văn học, 2005

b. Bố cục: 2 phần

- Phần 1 (2 câu đầu): Thái độ của tác giả với ngôi đền quan Thái thú

- Phần 2 (2 câu cuối): Khát vọng lập nên sự nghiệp anh hùng của tác giả

c. Thể loại: thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

d. Phương thức biểu đạt: biểu cảm

2. Giá trị nội dung, nghệ thuật

a. Giá trị nội dung

Bài thơ là một khát vọng được bình đẳng, khát vọng lập nên sự nghiệp anh hùng vẻ vang của một người phụ nữ. Thái độ "bất kính” của bà là một thách thức đối với ý thức trọng nam khinh nữ, thách thức với các "sự nghiệp anh hùng" của nam nhi, thách thức đối với thần linh. Bài thơ thể hiện mạnh mẽ nhu cầu giải phóng cá tính của con người, bất chấp các ước lệ ràng buộc của xã hội phong kiến. b. Giá trị nghệ thuật

Cách sử dụng từ thuần Việt, sắc sảo, sinh động, có sức gợi tả sâu sắc, kết cấu chặt chẽ, đầy kịch tính, gây nhiều hứng thú cho người đọc.

Sơ đồ tư duy văn bản Đề đền Sầm Nghi Đống:

Bài thơ được trích từ tập "Hồ Xuân Hương - Thơ và Đời" (in lần thứ 6, NXB Văn học, 2005).

Phần 1 (2 câu đầu) thể hiện thái độ của tác giả đối với đền thờ quan Thái thú.

Phần 2 (2 câu cuối) bộc lộ khát vọng lập nên sự nghiệp anh hùng của tác giả.

Thể loại: Thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

Phương thức biểu đạt: Biểu cảm.

Bài thơ thể hiện khát vọng bình đẳng và lập nghiệp của người phụ nữ. Thái độ "bắt kính" của Hồ Xuân Hương là sự thách thức đối với định kiến trọng nam khinh nữ, các "sự nghiệp anh hùng" của nam giới và cả thần linh.

Bài thơ mạnh mẽ thể hiện nhu cầu giải phóng cá tính, vượt qua những ràng buộc của xã hội phong kiến.

Giá trị nghệ thuật: Sử dụng từ thuần Việt sắc sảo, sinh động, giàu sức gợi tả, kết cấu chặt chẽ, kịch tính, gây hứng thú cho người đọc.