Sơn Tinh - Thủy Tinh (trích, Nguyễn Nhược Pháp)

1. Tiểu sử

- Nguyễn Nhược Pháp (1914 – 1938), sinh ra tại Hà Nội, là nhà thơ trữ tình của Việt Nam

- Gia đình: là con trai của nhà báo, dịch giả, học giả Nguyễn Văn Vĩnh với người vợ hai thường gọi là Hai Lựu.

- Theo kể lại, từ nhỏ Nguyễn Nhược Pháp đã thông minh, có đầu óc tổ chức, nhiều sáng kiến, hướng dẫn cho các em trong các hoạt động thể thao, vui chơi rất văn hóa…

- Từ năm 1930 trở đi, gia đình trở nên khó khăn, Nguyễn Nhược Pháp vừa đi học, vừa làm ở tòa báo An Nam mới để có tiền nhuận bút, giảm bớt chi tiêu của gia đình cho mình.

- Năm 20 tuổi, đỗ tú tài phần nhất. Năm 1935 đỗ tú tài phần hai, sau đó vào học Ban Luật Trường Cao đẳng Luật và Pháp chính.

- Sau khi cha và các anh chị ruột liên tiếp qua đời, Nguyễn Nhược Pháp đau buồn rồi mắc bệnh lao hạch. Ngày 19/11/1938, Nguyễn Nhược Pháp qua đời ở Bệnh viện Đồn Thủy, khi mới 24 tuổi.

2. Sự nghiệp

- Làm thơ từ năm 18 tuổi. Tác phẩm đã đăng trên các báo L’Annam nouveau, Tinh hoa, Đông Dương tạp chí, Nhật Tân, Hà Nội báo…

- Ngày xưa là thi phẩm đầu tay của Nguyễn Nhược Pháp. Bản sách in lần đầu do Nguyễn Dương xuất bản tại Hà Nội năm 1935. Về sau in lại nhiều lần, nhưng bản in của Nhà sách Cảo Thơm (Sài Gòn, 1966), do họa sĩ Thái Tuấn vẽ minh họa, được nhiều người ưa chuộng nhất.

- Tác phẩm thứ hai và là tác phẩm cuối cùng của Nguyễn Nhược Pháp có tên Người học vẽ (kịch), do nhà in Trung Bắc Tân Văn xuất bản tại Hà Nội năm 1936.

- Theo một số tư liệu gia đình, Nguyễn Nhược Pháp viết khoảng trên 10 truyện ngắn. Ba truyện ngắn là Tình trẻ thơ, Mẹ và con, Bức thư được chọn vào tuyển tập Hoa một mùa

- Hai truyện đầu đã được đăng tải trên báo Tinh hoa (số Xuân năm 1937), truyện thứ ba viết năm 1933

- Ngoài thi phẩm “Chùa Hương”, Nguyễn Nhược Pháp còn có những bài thơ khá nổi tiếng khác như “Tay Ngà” và “Sơn Tinh Thủy Tinh” (bài thơ này ông viết tặng Nguyễn Giang là con bà cả)

Sơ đồ tư duy tác Nguyễn Nhược Pháp:

Nguyễn Nhược Pháp (1914 - 1938) là nhà thơ trữ tình nổi tiếng của Việt Nam, sinh ra tại Hà Nội.

Ông là con trai của nhà báo, dịch giả, học giả Nguyễn Văn Vĩnh và người vợ Hai Lựu.

Từ nhỏ, Nguyễn Nhược Pháp đã thông minh, có khả năng tổ chức và sáng tạo, thường giúp đỡ các em trong các hoạt động văn hóa, thể thao.

Gia đình gặp khó khăn từ năm 1950, Nguyễn Nhược Pháp vừa đi học vừa làm việc tại báo An Nam mới để kiếm tiền, phụ giúp gia đình.

Ông đỗ tú tài phần nhất năm 20 tuổi, tú tài phần hai năm 1955 và sau đó học tại Ban Luật, Trường Cao đẳng Luật và Pháp chính.

Sau khi cha và các anh chị qua đời, ông đau buồn và mắc bệnh lao hạch.

Nguyễn Nhược Pháp qua đời tại Bệnh viện Đồn Thủy vào ngày 19/11/1938, khi mới 24 tuổi.

Ông bắt đầu làm thơ từ năm 18 tuổi và các tác phẩm của ông được đăng trên nhiều tờ báo như L'-Annam nouveau, Tinh hoa, Đông Dương tạp chí, Nhật Tân, Hà Nội báo…

“Ngày xưa” là tập thơ đầu tay của Nguyễn Nhược Pháp, xuất bản lần đầu năm 1955. Bản in của Nhà sách Cảo Thơm (Sài Gòn, 1966) với minh họa của họa sĩ Thái Tuần được nhiều người yêu thích.

Tác phẩm thứ hai và cuối cùng của ông là vở kịch “Người học vẽ”, xuất bản năm 1956.

Ông còn viết khoảng 10 truyện ngắn, trong đó có "Tình trẻ thơ", "Mẹ và con", "Bức thư" được chọn vào tuyển tập Hoa một mùa.

Ngoài "Chùa Hương", ông còn có những bài thơ nổi tiếng khác như "Tay Ngà" và "Sơn Tinh Thủy Tinh" (bài thơ tặng Nguyễn Giang, con bà cả).

1. Tìm hiểu chung

a. Xuất xứ

Sáng tác tháng 4/1933

Trích Nguyễn Nhược Pháp, Hoa một mùa, NXB Phụ nữ, Hà Nội, 2018, tr. 217 - 223

b. Tóm tắt

Bài thơ kể về đời vua Hùng thứ mười tám có cô công chúa tên là Mị Nương xinh đẹp tuyệt trần. Khi biết tin vua Hùng kén rể cho công chúa Mị Nương trong đó Sơn Tinh và Thủy Tinh cùng tới cầu hôn. Vua không biết chọn ai bèn ra điều kiện ai đem sính lễ theo ý vua đến trước sẽ được cưới Mị Nương. Sơn Tinh đến trước, và rước được Mị Nương về núi. Thủy Tinh đến sau, đùng đùng nổi giận, dâng nước đánh Sơn Tinh. Sơn Tinh thắng, Thủy Tinh rút quân nhưng hằng năm vẫn làm bão lũ đánh Sơn Tinh.

c. Thể loại

Thất ngôn

d. Phương thức biểu đạt

Tự sự kết hợp miêu tả

2. Giá trị nội dung, nghệ thuật

a. Giá trị nội dung

- Bài thơ “Sơn Tinh, Thủy Tinh” là câu chuyện tưởng tượng kì ảo để nhân dân ta giải thích hiện tượng bão, lũ lụt và thể hiện sức mạnh ước mong của người Việt cổ muốn khống chế, chinh phục thiên tai.

- Đồng thời suy tôn, ca ngợi công lao dựng nước của các vua Hùng

b. Giá trị nghệ thuật

Với thể thơ thất ngôn cùng với giọng thơ linh hoạt, lôi cuốn Nguyễn Nhược Pháp đã thành công xây dựng bài thơ Sơn Tinh, Thủy Tinh kết hợp với các biện pháp nghệ thuật liệt kê, từ láy đã làm cho bài thơ lôi cuốn người đọc.

Sơ đồ tư duy về văn bản Sơn Tinh - Thủy Tinh:

Bài thơ "Sơn Tỉnh, Thủy Tỉnh" được sáng tác vào tháng 4 năm 1935, trích từ tập "Hoa một mùa" của Nguyễn Nhược Pháp (NXB Phụ nữ, Hà Nội, 2018, tr. 217-225).

Bài thơ kể về câu chuyện vua Hùng thứ mười tám kén rể cho công chúa Mị Nương. Sơn Tỉnh và Thủy Tinh cùng đến cầu hôn. Vua ra điều kiện ai mang sính lễ theo ý vua đến trước sẽ được cưới công chúa. Sơn Tỉnh đến trước và rước được Mị Nương.

Thủy Tinh đến sau, nổi giận, dâng nước đánh Sơn Tỉnh. Sơn Tỉnh thắng, Thủy Tỉnh rút quân nhưng hàng năm vẫn gây bão lũ để đánh Sơn Tỉnh.

Đây là thể loại thất ngôn, kết hợp phương thức tự sự và miêu tả. Bài thơ giải thích hiện tượng bão, lũ lụt và thể hiện ước mong khống chế, chinh phục thiên tai của người Việt cổ, đồng thời suy tôn công lao dựng nước của các vua Hùng.

Nguyễn Nhược Pháp đã thành công xây dựng bài thơ với thể thơ thất ngôn và giọng thơ linh hoạt, lôi cuốn, kết hợp với các biện pháp nghệ thuật như liệt kê, từ láy.