Hai chữ nước nhà (Trần Tuấn Khải)

1. Tiểu sử

- Trần Tuấn Khải (1895 – 1983), bút hiệu Á Nam, quê ở làng Quang Xán, xã Mĩ Hà, huyện Mĩ Lộc, tỉnh Nam Định.

- Là người yêu nước tha thiết thể hiện qua việc ông thường mượn đề tài lịch sử hoặc những biểu tượng bóng gió để bộc lộ tình yêu nước trong văn chương.

2. Sự nghiệp văn học

a. Tác phẩm chính

- Các tập thơ Duyên nợ phú sinh I, II; Bút quan hoài I, II; Với sơn hà I, II …

b. Phong cách nghệ thuật

- Thơ ông vào nổi tiếng, nhất là các bài hát theo các làn điệu dân ca và những bài thơ theo thể loại cổ truyền của dân tộc như lục bát, song thất lục bát… thường thể hiện sâu sắc nỗi đau mất nước, nỗi căm giận bọn cướp nước và bè lũ tay sai, nhằm khích lệ tinh thần yêu nước của đồng bào và bày tỏ khát vọng tự do của mình.

Sơ đồ tư duy về tác giả Trần Tuấn Khải:

Trần Tuần Khải (1895 - 1985), bút hiệu Á Nam, quê ở làng Quang Xán, xã Mĩ Hà, huyện Mĩ Lộc, tỉnh Nam Định.

Ông là người yêu nước tha thiết, thường thể hiện tình yêu nước qua việc sử dụng đề tài lịch sử hoặc những biểu tượng bóng gió trong văn chương.

Tác phẩm chính của ông gồm các tập thơ: Duyên nợ phú sinh I, Bút quan hoài I, II, Với sơn hà I, II...

Phong cách nghệ thuật của ông nổi tiếng với các bài thơ và bài hát dựa trên làn điệu dân ca, cũng như các thể loại thơ cổ truyền như lục bát, song thất lục bát...

Thơ ông thường thể hiện sâu sắc nỗi đau mất nước, sự căm giận kẻ xâm lược và tay sai, khích lệ tinh thần yêu nước và bày tỏ khát vọng tự do.

1. Tìm hiểu chung

a. Xuất xứ

Đây là bài thơ mở đầu tập Bút quan hoài I (1924), lấy đề tài lịch sử thời quân Minh xâm lược nước ta: Nguyễn Phi Khanh (cha của Nguyễn Trãi) bị giặc bắt đem sang Trung Quốc, Nguyễn Trãi đi theo, nhưng tới biên giới phía Bắc, Nguyễn Phi Khanh đã khuyên con nên quay về để lo tính việc trả thù nhà, đền nợ nước. Á Nam đã mượn lời người cha dặn dò con để gửi gắm tâm sự yêu nước của mình. Đoạn trích trên là phần mở đầu của bài thơ.

b. Bố cục: 3 phần.

- Phần 1 (8 câu đầu): Tâm trạng của người cha trong cảnh ngộ éo le, đau đớn.

- Phần 2 (20 câu tiếp): Cảnh đất nước trong nỗi đau thương, tang tóc.

- Phần 3 (8 câu cuối): Lời than về thế bất lực của người cha và lời trao gửi cho con.

c. Thể loại: song thất lục bát

d. Phương thức biểu đạt: biểu cảm

2. Giá trị nội dung và nghệ thuật:

a. Giá trị nội dung

- Qua đoạn trích Hai chữ nước nhà tác giả đã mượn một câu chuyện lịch sử có sức gợi cảm vô cùng lớn để bộc lộ được tình cảm mãnh liệt với đất nước khích lệ lòng yêu nước của đồng bào dân tộc.

b. Giá trị nghệ thuật

- Bài thơ sử dụng thành công thể thơ song thất lục bát. Giọng điệu da diết thông thiết và có sức gợi cảm mạnh mẽ.

Sơ đồ tư duy về văn bản Hai chữ nước nhà:

Đây là bài thơ mở đầu tập Bút quan hoài, lấy đề tài lịch sử thời quân Minh xâm lược nước ta.

Bài thơ kể về Nguyễn Phi Khanh (cha của Nguyễn Trãi) bị giặc bắt và đưa sang Trung Quốc, Nguyễn Trãi đi theo.

Tuy nhiên, đến biên giới, Nguyễn Phi Khanh khuyên con nên quay về để lo việc trả thù nhà, đền ơn nước.

Tác giả đã mượn lời người cha để gửi gắm tâm sự yêu nước của mình.

Đoạn trích này là phần mở đầu của bài thơ 'Q Phần I (8 câu đầu), thể hiện tâm trạng của người cha trong cảnh ngộ éo le, đau đớn.

Phần 2 (20 câu tiếp) miêu tả cảnh đất nước trong nỗi đau thương, tang tóc.

Phần 3 (8 câu cuối) là lời than về sự bất lực của người cha và lời trao gửi cho con.

Bài thơ được viết theo thể thơ song thất lục bát.

Qua đoạn trích, tác giả đã sử dụng câu chuyện lịch sử để bộc lộ tình cảm yêu nước sâu sắc và khích lệ lòng yêu nước của đồng bào.

Bài thơ có giọng điệu da diết, thấm thiết và giàu sức gợi cảm.