Giải bài tập 4 trang 30 sách bài tập văn 12 - kết nối tri thức

Dựa vào nội dung tóm tắt tác phẩm trong SGK Ngữ văn 12, tập một (tr. 145), hãy xác định vị trí của đoạn trích trong vở kịch.

Phương pháp giải:

Đọc lại phần tóm tắt tác phẩm trong sgk

Lời giải chi tiết:

Hồi năm: Đoạn trích này nằm trong hồi năm, hồi cuối cùng của vở kịch, nơi mà các nhân vật chính đối diện với những vấn đề và tình huống cuối cùng trước khi kết thúc câu chuyện. Đây là thời điểm các vấn đề được giải quyết và các nhân vật có những bước chuyển biến lớn trong cách nhìn nhận và hành động của mình.

Dựa vào các kiến thức đã học về nhân vật hài kịch, hãy chia các nhân vật trong đoạn trích thành các nhóm và lí giải sự phân chia của bạn.

Phương pháp giải:

Đọc lại kiến thức về nhân vật trong hài kịch 

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

1. Nhóm nhân vật chính

+ Ông Đại Cát: Nhân vật đại diện cho sự cứng nhắc, bảo thủ, và thường phản ứng chậm chạp trước các tình huống mới. Ông có một số đặc điểm của nhân vật hài kịch, như sự bối rối và những phản ứng không phù hợp với thực tế. Trong đoạn trích, ông vừa thể hiện sự ngạc nhiên trước các ý kiến của Thủy Trinh và Hùng, vừa không nhận thức được sự vô ích của việc giữ lại gói vàng.

+ Bà Đại Cát: Vợ của ông Đại Cát, cũng đóng vai trò phụ nhưng thể hiện sự bối rối tương tự và lo lắng về gói vàng. Bà có những phản ứng hài hước khi cố gắng cất gói vàng, và điều này tạo thêm sự hài hước trong tình huống.

2. Nhóm nhân vật phụ

+ Thủy Trinh: Nhân vật đại diện cho sự thông minh và tinh tế. Thủy Trinh biết cách dùng sự hài hước và sự khéo léo để làm sáng tỏ tình huống, khiến ông Đại Cát phải nhận ra sự vô nghĩa của việc giữ gói vàng. Thủy Trinh cũng là người gợi ý cho ông Đại Cát tham quan bác Tứ Hải, và điều này phản ánh sự khéo léo trong việc dẫn dắt ông Đại Cát đến những nhận thức mới.

+ Hùng: Là nhân vật phụ giúp Thủy Trinh trong việc điều chỉnh tình huống. Hùng thể hiện sự thông minh và tinh tế qua việc hỗ trợ Thủy Trinh và đồng thời tạo ra sự hài hước bằng cách cười và chỉ dẫn ông Đại Cát. Hùng và Thủy Trinh phối hợp nhịp nhàng để làm cho ông Đại Cát phải thay đổi quan điểm của mình.

- Phân loại dựa trên cơ sở những gì đã được đọc về nhân vật, nội dung tóm tắt vở kịch và nội dung đoạn trích.

 Phân tích tính chất gây cười của chi tiết cái áo quan của cụ Đại Lợi.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Chú ý chi tiết cái áo quan của cụ Đại Lợi

Lời giải chi tiết:

+ Tình huống bất ngờ và mâu thuẫn: Cụ Đại Lợi cố gắng ngăn không cho cái áo quan của mình bị khiêng đi, mặc dù rõ ràng là ông không còn sống để sử dụng nó.Sự bất hợp lý này gây cười vì nó vượt ra ngoài những quy chuẩn bình thường và hợp lý.

+ Nhầm lẫn về sự quan trọng của áo quan: Cụ không hiểu rằng việc giữ lại chiếc áo quan không còn có ý nghĩa gì nữa. Ông dường như không nhận ra rằng cái áo quan chỉ là một phần của quá trình hậu sự và không còn cần thiết nữa. Sự nhầm lẫn này làm nổi bật sự kém cỏi và vô lý của hành động ông.

+ Sự tương phản giữa các nhân vật: Sự bối rối và lo lắng của cụ Đại Lợi về chiếc áo quan đối lập rõ ràng với thái độ bình tĩnh và thông minh của các nhân vật khác như Thủy Trinh và Hùng.

=> Chi tiết cái áo quan của cụ Đại Lợi mang lại sự gây cười chủ yếu thông qua tình huống bất ngờ, sự nhầm lẫn và phản ứng quá mức của nhân vật. Sự tương phản giữa hành động của cụ Đại Lợi và thái độ bình tĩnh của các nhân vật khác, cùng với châm biếm về các giá trị truyền thống, tạo ra một cái nhìn hài hước và sâu sắc về các chủ đề của vở kịch.

Hùng Trình nhìn nhau. Trong khi đó u Trình đi mở toang các cánh cửa phòng.  Ánh sáng trời ùa vào chỗ Hùng - Trình đứng. U Trinh hồ hởi tiến lại, kéo hai người sát vào nhau, sung sướng cười nheo nheo cặp mắt.

Theo bạn, tác giả muốn gửi gắm thông điệp gì qua đoạn này?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích

Lời giải chi tiết:

Thông điệp:

- Sự đoàn kết và tình yêu thương gia đình: Hình ảnh u Trinh kéo Hùng và Trinh sát vào nhau, cùng với nụ cười sung sướng, thể hiện sự đoàn kết và tình yêu thương trong gia đình. 

- Niềm vui và sự lạc quan: Nụ cười của u Trinh và hành động kéo hai người sát vào nhau thể hiện niềm vui và sự lạc quan. Dù có những khó khăn, nhưng tình cảm gia đình và sự lạc quan sẽ giúp vượt qua tất cả.

Thông qua đoạn trích trên, hãy chứng minh nhận định: “Xung đột trong hài kịch dù căng thẳng đến mấy, cũng luôn có khả năng được giải quyết theo hướng cái xấu, cái không hoàn thiện bị phủ nhận, cái tốt đẹp, tiến bộ được khẳng định.” (SGK Ngữ văn 12, tập một, tr. 131).

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn trích và nhận định

Chú ý những chi tiết quan trọng và tiêu biểu

Lời giải chi tiết:

+ Xung đột mâu thuẫn: Đoạn trích thể hiện sự căng thẳng và mâu thuẫn giữa các nhân vật, đặc biệt là giữa ông Đại Cát và các nhân vật khác. Cụ Đại Lợi, người lo lắng và phản đối việc di chuyển cái áo quan, tạo ra mâu thuẫn trong tình huống. Sự căng thẳng được tăng cường khi ông Đại Cát cũng phản ứng mạnh mẽ về vấn đề này.

+ Giải pháp và kết quả tích cực: 

Ánh sáng trời ùa vào khi U Trinh mở cánh cửa phòng và hành động vui mừng của các nhân vật (Hùng, Thủy Trinh, và U Trinh) cho thấy rằng xung đột đã được giải quyết một cách thành công. Ông Đại Cát và bà Đại Cát nhận ra rằng việc giữ lại gói vàng là không cần thiết và đã đồng ý tham quan bác Tứ Hải, điều này phản ánh sự thay đổi tích cực trong quan điểm của họ.  

Khẳng định cái tốt đẹp và tiến bộ: Sự vui mừng của các nhân vật và ánh sáng trời biểu thị rằng cái tốt đẹp và tiến bộ đã được khẳng định. Ông Đại Cát cuối cùng nhận thức được sự vô lý của việc giữ lại gói vàng và đồng ý với cách nhìn nhận mới. Điều này cho thấy rằng cái xấu (sự bảo thủ và không thực tế) đã bị phủ nhận, và cái tốt đẹp (sự thông minh, tinh tế, và tiến bộ) đã được khẳng định.