Tổng hợp bài tập Chủ đề 1. Ôn tập truyện đồng thoại

Tổng quan nội dung

Lời Giải Chi Tiết: Tổng hợp bài tập Chủ đề 1. Ôn tập truyện đồng thoại

Bạn đang theo dõi bài viết hướng dẫn chi tiết Tổng hợp bài tập Chủ đề 1. Ôn tập truyện đồng thoại thuộc chương trình môn Ngữ văn Lớp 6 của bộ sách . Để hoàn thành tốt bài học này, học sinh cần nắm vững các lý thuyết trọng tâm đã được thầy cô giảng dạy trên lớp, từ đó vận dụng linh hoạt vào việc phân tích và giải quyết các câu hỏi, bài tập thực hành. Bài viết dưới đây được biên soạn bởi đội ngũ giáo viên giàu kinh nghiệm, trình bày tuần tự và rõ ràng lời giải cho từng mục trong SGK (bao gồm cả các câu hỏi thảo luận Khởi động/Khám phá lẫn bài tập tự luận cuối bài). Hãy đọc kỹ từng bước hướng dẫn (step-by-step) để hiểu rõ bản chất vấn đề thay vì chỉ sao chép kết quả cuối cùng nhé.

Lý thuyết truyện đồng thoại

Lý thuyết Đề bài Hướng dẫn giải

Lý thuyết

1. Lý thuyết truyện đồng thoại

Yếu tố	Truyện đồng thoại
Khái niệm	Là truyện viết cho trẻ em, có nhân vật thường là loài vật hoặc đồ vật được nhân cách hóa. Các nhân vật này vừa mang những đặc tính vốn có của loài vật hoặc đồ vật vừa mang đặc điểm của con người.
Cốt truyện	Là yếu tố quan trọng của truyện kể, gồm các sự kiện chính được sắp xếp theo một trật tự nhất định; có mở đầu, diễn biến và kết thúc.
Nhân vật	Là đối tượng có hình dáng, cử chỉ, hành động, ngôn ngữ, cảm xúc, suy nghĩ,… được nhà văn khắc họa trong tác phẩm. Nhân vật thường là con người nhưng cũng có thể là thần tiên, ma quỷ, con vật, đồ vật
Người kể chuyện	Là nhân vật do nhà văn tạo ra để kể lại câu chuyện. Người kể chuyện có thể trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm, xưng “tôi” (người kể chuyện ngôi thứ nhất), kể về những gì mình chứng kiến hoặc tham gai. Người kể chuyện cũng có thể “giấu mình (người kể chuyện ngôi thứ ba), không tham gia vào câu chuyện nhưng lại có khả năng “biết hết” mọi chuyện.
Lời người kể chuyện	Đảm nhận việc thuật lại các sự việc trong câu chuyện, bao gồm cả việc thuật lại mọi hoạt động của nhân vật và miêu tả bối cảnh không gian, thời gian của các sự việc, hoạt động ấy.
Lời nhân vật	Là lời nói trực tiếp của nhân vật (đối thoại, độc thoại), có thể được trình bày tách riêng hoặc xen lẫn với lời người kể chuyện

2. Khái quát nội dung chính của các văn bản

Văn bản

Tác giả

Xuất xứ

Nội dung chính

Giá trị nghệ thuật

Bài học đường đời đầu tiên

Tô Hoài

Trích “Dế Mèn phiêu lưu kí” in lần đầu năm 1941

Bài văn miêu tả Dế Mèn có vẻ đẹp cường tráng của tuổi trẻ nhưng tính nết còn kiêu căng, xốc nổi. Do bày trò trêu chọc chị Cốc nên đã gây ra cái chết thảm thương cho Dế Choắt, Dế Mèn hối hận và rút ra bài học đường đời đầu tiên cho mình.

- Cách kể chuyện theo ngôi thứ nhất tự nhiên, hấp dẫn.

- Nghệ thuật miêu tả loài vật sinh động, đặc sắc.

- Ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình.

Nếu cậu muốn có một người bạn

Ăng-toan đơ Xanh-tơ E-xu-pe-ri

Trích trong chương XXI của tiểu thuyết Hoàng tử bé, tác phẩm nổi tiếng nhất của Ê-xu-pe-ri

Nếu cậu muốn có một người bạn là đoạn trích nói lên ý nghĩa và cách thức chân chính để nhìn nhận một tình bạn. Câu chuyện xoanh quanh hoàng tử bé và con cáo cùng định nghĩa về "cảm hóa". Từ đó nêu ra những bài học cuộc đời cho độc giả.

Tác giả đã nhân cách hóa thành công nhân vật con cáo phù hợp với thể loại truyện đồng thoại. Bên cạnh đó sử dụng ngôi kể thứ nhất chân thực, những ẩn dụ tinh tế và lối kể gần gũi, hấp dẫn.

Đề bài

I. Trắc nghiệm

Đọc đoạn trích sau và chọn phương án đúng:

“Bởi tôi ăn uống điều độ, làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Ðôi càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt.

Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ ngã rạp y như có nhát dao vừa lia qua. Ðôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín tận đuôi. Mỗi khi tôi vù lên, đã nghe thấy tiếng phành phạch giòn giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mờ soi gương được và rất ưa nhìn. Ðầu tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm má làm việc. Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng. Tôi rất lấy làm hãnh diện với và con về cặp râu ấylắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai tay lên vuốt râu”.

Câu 1: Đoạn trích trên được viết theo phương thức biểu đạt nào?

A. Tự sự và biểu cảm

B. Tự sự và miêu tả

C. Tự sự và nghị luận

D. Tự sự và thuyết minh

Câu 2: Đọa trích trên được kể theo ngôi thứ mấy?

A. Ngôi thứ nhất

B. Ngôi thứ nhất số nhiều

C. Ngôi thứ hai

D. Ngôi thứ ba

Câu 3: Ai là người kể chuyện trong đoạn trích trên?

A. Dế Choắt

B. Dế Trũi

C. Chị Cốc

D. Dế Mèn

Câu 4: Nghệ thuật miêu tả trong đoạn trích là:

A. Từ ngữ đặc sắc, sử dụng biện pháp so sánh, hoán dụ độc đáo

B. Từ ngữ đặc sắc, sử dụng so sánh sin động

C. Từ ngữ đặc sắc, sử dụng so sánh, nhân hóa sinh động, độc đáo

D. Từ ngữ đặc sắc, sử dụng so sánh, ẩn dụ sinh động, độc đáo

Câu 5: Từ nào sau đây không phải từ láy

A. Phành phạch

B. Giòn giã

C. Bóng mỡ

D. Phanh phách

Đọc văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn và trả lời các câu hỏi sau:

Câu 6: Khi được cáo giải thích, hoàng tử bé đã nghĩ như thế nào về bông hoa của mình?

A. Hoàng tử bé nghĩ bông hoa đó là bông hoa đẹp nhất trên thế gian

B. Hoàng tử bé nghĩ bông hoa đó thật bình thường như bao bông hoa khác

C. Hoàng tử bé nghĩ bông hoa đó đã cảm hóa mình, bông hoa đó trở nên đặc biệt đối với mình

D. Hoàng tử bé nghĩ bông hoa đó tầm thường, xấu xí

Câu 7: Khi được hoàng tử bé đề nghị “Lại đây chơi với mình”, phản ứng ban đầu của cáo như thế nào?

A. Lập tức đến chơi cùng hoàng tử bé

B. Trả lời hoàng tử bé: “Mình không thể đến chơi với bạn được” và giữ khoảng cách với hoàng tử bé

C. Con cáo hoảng sợ bỏ chạy

D. Trả lời hoàng tử bé: “Thật là phiền toái!”

Câu 8: “Mình có trách nhiệm với bông hồng của mình…”

Câu nói trên của hoàng tử bé thể hiện nhận thức gì?

A. Phải biết trân trọng tình bạn, không ngừng vun đắp cho tình bạn, phải có trách nhiệm trong tình bạn

B. Trách nhiệm với những gì mình gắn bó là không thể bỏ được

C. Làm sai thì phải có trách nhiệm sửa sai, nhận lỗi

D. Trách nhiệm với với những gì mà mình gắn bó rất nặng nề

Câu 9:“Chính thời gian mà bạn bỏ ra cho bông hồng của bạn đã khiến bông hồng của bạn trở nên quan trọng đến thế…”

A. Vì với cậu, bông hồng đó là duy nhất

B. Vì cả hai đã dành thời gian cho nhau, để thấu hiểu, mang đến niềm vui cho nhau. Điều gì đó sẽ thực sự trở nên quan trọng và duy nhất khi mình dành thời gian cho nó

C. Vì cậu không biết rằng những bông hồng khác còn đẹp hơn

D. Vì cậu nhận ra những bông hồng khác không đẹp bằng bông hồng của mình

Câu 10: Em hiểu thế nào về câu: “Điều cốt lõi vô hình trong mắt trần”?

A. Mắt của người trần tục không thể nhìn thấy những điều lớn lao quan trọng

B. Cái nhìn của người chưa có sự gắn kết, thấu hiểu khó có thể thấy được những điều ý nghĩa, những điều lớn lao, quan trọng

C. Chẳng có điều gì là quan trọng dưới con mắt của người trần tục

D. Những điều cốt lõi, quan trọng sẽ trở nên vô hình trong mắt những người trần tục

II. Tự luận

Câu 1: Điền từ ngữ phù hợp vào chỗ trống trong sơ đồ sau:

Dế Mèn tự miêu tả hình thức của mình

Cử chỉ, hành động

Tính cách

- Càng:……………………………………

- Vuốt:……………………………………

- Cánh:……………………………………

- Toàn thân:………………………………

- Răng:……………………………………

- Đầu:……………………………………..

- Râu:……………………………………..

Câu 2: Theo em, Dế Mèn có phải là kẻ xấu, kẻ ác không? Vì sao?

Câu 3: Đóng vai Dế Mèn kể lại bài học trong đoạn trích “Bài học đường đời đầu tiên” bằng một đoạn văn.

Câu 4: Nêu nội dung chính của văn bản Bài học đường đời đầu tiên.

Câu 5: Văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn do ai sáng tác và được trích từ tác phẩm nào?

Câu 6: Từ văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn, viết đoạn văn suy nghĩ về tình bạn.

Câu 7: Từ “cảm hóa” xuất hiện bao nhiêu lần trong đoạn trích Nếu cậu muốn có một người bạn? Qua những lời giải thích của cáo, em hiểu "cảm hóa" có nghĩa là gì?

Câu 8: Viết đoạn văn miêu tả cảm xúc của nhân vật cáo sau khi từ biệt hoàng tử bé trong đoạn trích Nếu cậu muốn có một người bạn.

Hướng dẫn giải

I. Trắc nghiệm

1 - B	2 - A	3 - D	4 - C	5 - C
6 - C	7 - B	8 - A	9 - B	10 - B

II. Tự luận

Câu 1:

Điền từ ngữ phù hợp vào chỗ trống trong sơ đồ sau:

Dế Mèn tự miêu tả hình thức của mình

Cử chỉ, hành động

Tính cách

- Càng:……………………………………

- Vuốt:……………………………………

- Cánh:……………………………………

- Toàn thân:………………………………

- Răng:……………………………………

- Đầu:……………………………………..

- Râu:……………………………………..

Phương pháp:

Đọc kĩ phần 1 đoạn trích “Bài học đường đời đầu tiên” (từ đầu đến “có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi”)

Lời giải chi tiết:

Dế Mèn tự miêu tả hình thức của mình

Cử chỉ, hành động

Tính cách

- Càng: mẫm bóng

- Vuốt: cứng, nhọn hoắt

- Cánh: dài chấm đuôi

- Toàn thân: nâu bóng mỡ soi gương được và ưa nhìn

- Răng: đen nhánh

- Đầu: to, nổi từng mảng

- Râu: dài, uốn cong

- co cẳng lên đạp phanh phách, đi bạch bộ

- đi đứng oai vệ, làm điệu, nhún chân, rung râu

- nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc

- trịnh trọng, khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu

- cà khịa với tất cả mọi người trong xóm

- quát Cào Cào, đá ghẹo anh Gọng Vó

- Yêu đời, tự tin

- Kiêu căng, xốc nổi, tự phụ, không coi ai ra gì, hợm hĩnh, thích ra oai

Câu 2:

Theo em, Dế Mèn có phải là kẻ xấu, kẻ ác không? Vì sao?

Phương pháp:

Đọc kĩ văn bản Bài học đường đời đầu tiên

Lời giải chi tiết:

Dế Mèn không phải là kẻ xấu, kẻ ác vì hành động của Dế Mèn là sự sai lầm, bồng bột của một thanh niên mới lớn, chưa ý thức được hậu quả của điều mà mình đang làm. Sau khi thấy Dế Choắt đã vì trò đùa của mình mà chết đã hối hận, ăn năn, từ đó thay đổi tính cách.

Câu 3:

Đóng vai Dế Mèn kể lại bài học trong đoạn trích “Bài học đường đời đầu tiên” bằng một đoạn văn ..ngắn

Phương pháp:

Đọc kĩ văn bản Bài học đường đời đầu tiên, chọn một sự kiện em ấn tượng để kể lại.

Lời giải chi tiết:

Bài tham khảo:

Sau khi Dế Choắt ra đi bằng những cú mổ đau đớn, tôi đứng lặng giờ lâu suy nghĩ về bài học đường đời đầu tiên của mình. Tôi bồi hồi và suy nghĩ lại về việc làm của mình. Lẽ ra tôi nên cưu mang giúp đỡ anh bạn hàng xóm hiền lành yếu ớt ấy chứ không phải là hách dịch, trịch thượng với anh. Tâm trí tôi ngập tràn sự ân hận và xót xa. Giá như tôi đồng ý cho Dế Choắt đào một cái ngách thông sang nhà tôi, giá như tôi không trêu chọc chị Cốc để người bạn ốm yếu của tôi phải chịu hậu quả đau xót như vậy. Chính tính cách kiêu căng, tự phụ, coi thường và thích trêu chọc người khác của tôi đã làm hại Dế Choắt. Tôi đứng lặng trước nấm mồ chôn Dế Choắt giữa đồng cỏ xanh um tùm và tự hứa sẽ thay đổi cách sống: cần sống hoà đồng, biết sẻ chia và giúp đỡ những người bạn xung quanh mình. Tôi xin rút kinh nghiệm sâu sắc từ đây về sau, tôi sẽ không bao giờ kiêu căng tự phụ nữa.

Câu 4:

Nêu nội dung chính của văn bản Bài học đường đời đầu tiên.

Phương pháp:

Đọc kĩ văn bản Bài học đường đời đầu tiên

Lời giải chi tiết:

Câu 5:

Văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn do ai sáng tác và được trích từ tác phẩm nào?

Phương pháp:

Ôn lại kiến thức cũ

Lời giải chi tiết:

Văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn do Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri sáng tác và được trích từ tác phẩm Hoàng tử bé.

Câu 6:

Từ văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn, viết đoạn văn suy nghĩ về tình bạn.

Phương pháp:

Đọc lại văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn, nêu suy nghĩ của em về tình bạn

Lời giải chi tiết:

Trong cuộc sống, ngoài tình cảm gia đình ra, còn luôn luôn tồn tại thứ tình cảm không kém phần thiêng liêng, quan trọng, đó chính là tình bạn. Đó là thứ tình cảm vô cùng quý giá, giúp chúng ta vượt qua những khó khăn, thử thách, những trở ngại. Tình bạn mang đến cho ta một sức mạnh thần kì mà khó có thể định nghĩa được. Bạn bè sẽ là người sát cánh bên ta, chia sẻ cùng ta những niềm vui, nỗi buồn, những tâm sự. Tình bạn cũng giống như một mầm non, nếu ta biết nâng niu, trân trọng trong từng khoảnh khắc thì nó sẽ luôn lớn mãi và phát triển bền vững. Nhưng nếu ta để nó úa tàn thì sẽ không thể níu kéo được nữa. Để có một tình bạn đẹp, điều này không khó nhưng cũng chẳng dễ dàng, quan trọng là sự thấu hiểu. đồng cảm với nhau. Vì vậy, hãy biết trân quý lấy tình bạn đẹp mà mỗi chúng ta đang có và vun đắp cho nó ngày càng bền chặt hơn.

Câu 7:

Từ “cảm hóa” xuất hiện bao nhiêu lần trong đoạn trích Nếu cậu muốn có một người bạn? Qua những lời giải thích của cáo, em hiểu “cảm hóa” có nghĩa là gì?

Phương pháp:

Đọc lại văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn, xác định số lần xuất hiện của từ “cảm hóa”

Lời giải chi tiết:

- Từ “cảm hóa” xuất hiện 15 lần trong đoạn trích.

- “Cảm hóa” nghĩa là ta dùng tư tưởng, tình cảm, hành động, sự chân thành của mình để trao tặng một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng đó thay đổi tốt hơn.

Câu 8:

Viết đoạn văn miêu tả cảm xúc của nhân vật cáo sau khi từ biệt hoàng tử bé trong đoạn trích Nếu cậu muốn có một người bạn.

Phương pháp:

Đọc lại văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn

Lời giải chi tiết:

Cáo cứ nhìn theo bóng dáng của hoàng tử bé và phi thuyền của cậu dần biến mất trên thế gian. Cáo ngậm ngùi, chùi đi giọt nước mắt đã rưng rưng. Cáo ngước mãi lên theo hình bóng phi thuyền ấy cho đến khi mất hẳn. Cáo buồn và cáo vẫn nở một nụ cười gượng gạo. Cáo thầm cảm ơn cuộc đời đã đem cho mình một người bạn tuyệt vời như hoàng tử bé, dù là ngắn ngủi. Cho đến khi không còn nhìn thấy bóng dáng phi thuyền nữa, cáo thầm nói "Hãy luôn cảm hóa bông hồng tuyệt đẹp của đời cậu nhé, hoàng tử bé!".

Gợi Ý Phương Pháp Tiếp Cận Cho Bài Học Tổng hợp bài tập Chủ đề 1. Ôn tập truyện đồng thoại

Với định hướng phát triển năng lực của bộ sách , các bài tập trong phần Tổng hợp bài tập Chủ đề 1. Ôn tập truyện đồng thoại thường không đơn thuần chỉ là việc áp dụng một công thức cứng nhắc. Môn Ngữ văn Lớp 6 yêu cầu sự tư duy liên kết rất cao. Đối với các câu hỏi lý thuyết, học sinh cần rèn luyện kỹ năng đọc hiểu văn bản, trích xuất từ khóa (keyword) quan trọng để trả lời đúng trọng tâm, tránh lan man. Đối với dạng bài tập tính toán hay suy luận logic, điều quan trọng nhất là phải tóm tắt được đề bài (đề bài cho dữ kiện gì, yêu cầu tìm đại lượng nào), sau đó phác thảo sơ đồ tư duy giải quyết vấn đề trước khi bắt tay vào giải chi tiết. Lời giải được cung cấp trong bài viết này đã tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc đó: luôn giải thích lý do tại sao lại sử dụng công thức/phương pháp này để các bạn dễ dàng theo kịp mạch tư duy.

Lưu Ý Quan Trọng Về Cách Trình Bày Bài Tập Môn Ngữ văn

Một bài giải hoàn hảo không chỉ cần đáp số chính xác mà còn phụ thuộc rất lớn vào cách trình bày. Đối với học sinh Lớp 6, việc rèn luyện kỹ năng trình bày khoa học, sạch đẹp là vô cùng cần thiết để ghi trọn vẹn điểm số trong các kỳ thi tự luận. Khi tham khảo lời giải Tổng hợp bài tập Chủ đề 1. Ôn tập truyện đồng thoại trên website, các bạn hãy chú ý đến cấu trúc của một bài làm chuẩn mực. Nếu là một bài Toán/Lý/Hóa, hãy luôn nhớ ghi công thức tổng quát trước khi thay số, nhớ ghi đơn vị ở đáp số cuối cùng và có câu kết luận (Vậy...). Nếu là bài Văn/Sử/Địa, hãy trình bày thành các đoạn văn rõ ràng, có luận điểm, luận cứ rành mạch. Đừng bao giờ viết tắt những thuật ngữ chuyên ngành không được phép. Việc tuân thủ sự chỉn chu ngay từ khi làm bài tập về nhà sẽ giúp bạn tạo được thiện cảm rất lớn đối với giáo viên chấm bài.

Lời Khuyên Về Khả Năng Tự Nghiên Cứu Và Tham Khảo Khách Quan

Chúng tôi tạo ra chuyên trang lời giải sách môn Ngữ văn với mong muốn mang đến một "gia sư ảo" (virtual tutor) miễn phí, giúp các bạn học sinh tháo gỡ những khúc mắc ngoài giờ lên lớp. Tuy nhiên, kiến thức luôn mang tính đa chiều, đặc biệt đối với các câu hỏi mở, câu hỏi vận dụng sáng tạo (VDC) trong SGK. Đáp án mà chúng tôi đưa ra trong bài Tổng hợp bài tập Chủ đề 1. Ôn tập truyện đồng thoại được xem là phương án tham khảo chuẩn mực và logic nhất, nhưng không phải là duy nhất. Chúng tôi luôn khuyến khích các bạn phát huy tư duy phản biện (Critical Thinking). Nếu bạn tìm ra một cách giải khác ngắn gọn hơn, thông minh hơn, hoặc có một góc nhìn lập luận sắc bén hơn so với bài giải mẫu, hãy mạnh dạn chia sẻ nó trong phần Bình luận (Comment) ở phía dưới trang. Điều đó chứng tỏ bạn đã thực sự thấu hiểu và làm chủ được môn học này.

Góc Thảo Luận Và Hỗ Trợ Chuyên Môn Trực Tuyến

Quá trình tự học môn Ngữ văn lớp 6 đôi khi sẽ khiến bạn cảm thấy đơn độc và bế tắc khi đối mặt với một vấn đề quá hóc búa. Đừng lo lắng! Chuyên mục hướng dẫn giải bài Tổng hợp bài tập Chủ đề 1. Ôn tập truyện đồng thoại của chúng tôi được thiết kế đi kèm với hệ thống hỏi đáp tương tác trực tiếp. Nếu trong quá trình đối chiếu bài giải mà bạn phát hiện ra một dấu phép tính bị sai sót do lỗi đánh máy, hoặc có một bước biến đổi công thức nào đó quá tắt khiến bạn không hiểu được, xin vui lòng để lại ý kiến ngay lập tức. Đội ngũ giáo viên và các kiểm duyệt viên học thuật của website sẽ thường xuyên theo dõi các câu hỏi của học sinh để giải đáp, giải thích lại cặn kẽ (reply) trong thời gian sớm nhất, đảm bảo luồng kiến thức bạn tiếp nhận luôn được thông suốt và chính xác tuyệt đối.