Soạn bài Nếu cậu muốn có một người bạn SGK Ngữ văn 6 tập 1 Kết nối tri thức với cuộc sống chi tiết

Trước khi đọc 1

Câu 1 (trang 21 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Hãy ghi lại một số từ miêu tả cảm xúc của em khi nghĩ về một người bạn thân. Điều gì khiến các em trở thành đôi bạn thân?

Phương pháp giải:

Em thử nhắm mắt nghĩ về bạn thân và viết lại những từ chỉ cảm xúc của em khi nghĩ về bạn đó.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Một số từ miêu tả cảm xúc của em khi nghĩ về một người bạn thân: tự hào, vui vẻ,hạnh phúc.

- Lý do khiến cho em và bạn trở thành đôi bạn thân: em và bạn cùng nhau chơi đùa, có nhiều điểm tương đồng trong tính cách, sở thích. Bạn luôn dành những điều tốt đẹp nhất cho em, nếu em bị điểm kém thì bạn luôn dành lời động viên, an ủi em, khích lệ tinh thần để cả hai cùng cố gắng. 

- Một số từ miêu tả cảm xúc của em khi nghĩ về một người bạn thân: vui vẻ, hạnh phúc, đồng cảm,…

- Điều khiến các em trở thành đôi bạn thân đó chính là sự sẻ chia và thấu cảm lẫn nhau.

- Cảm xúc của em khi nghĩ về một người bạn thân: yêu mến, gần gũi, thân thiết, ….

- Điều khiến em và bạn trở thành đôi bạn thân là: cùng có chung sở thích, hay giúp đỡ nhau trong học tập, …

Trước khi đọc 2

Câu 2 (trang 21 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Em và người bạn thân ấy đã làm quen với nhau như thế nào?

Phương pháp giải:

Nhớ lại ngày đầu biết bạn.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Bạn là hàng xóm nhà em nên chúng em chơi thân từ nhỏ, lớn lên chúng em học chung lớp Tiểu học và giờ chung trường cấp hai.

Em và người bạn thân ấy đã làm quen với nhau khi ngồi chung một bàn tại lớp học, cùng nhau giúp đỡ trong học tập,…

- Em và bạn quen nhau khi mới vào lớp 1, ngồi cùng bàn với nhau. 

- Hoặc em và bạn gặp nhau trong thư viện của trường, cùng đọc chung một cuốn sách yêu thích. 

- Hoặc trên đường về xe em bị hỏng, bạn giúp em đưa xe đến tiệm sửa chữa….

Đọc văn bản 1

Câu 1 (trang 23 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Cáo đã chỉ cho hoàng tử bé cách "cảm hóa" mình như thế nào?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn đầu văn bản.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Cáo đã chỉ cho hoàng tủ bé cách "cảm hóa" mình:

- "Cảm hóa" - đó là thứ bị lãng quên lâu lắm rồi. Nó có nghĩa là làm cho nhau gần gũi hơn.

- Cáo nói những bước chân khác chỉ khiến nó trốn sâu vào trong lòng đất còn bước chân của hoàng tử bé sẽ khiến nó ra khỏi hang.

- Đó là điều cần phải rất kiên nhẫn: "Trước tiên, bạn ngồi xa mình một chút, như thế, trên cỏ. Mình sẽ liếc nhìn bạn, còn bạn không nói gì cả. Lời nói là nguồn gốc của mọi sự hiểu lầm. Nhưng mỗi ngày, bạn có thể ngồi xích lại gần hơn". 

- Cách “cảm hóa”: 

+ Trước tiên bạn ngồi xa mình một chút, như thế, trên cỏ. Mình sẽ liếc nhìn bạn còn bạn thì không nói gì cả. Lời nói là nguồn gốc của mọi sự hiểu lầm. Nhưng mỗi ngày, bạn có thể ngồi xích lại gần hơn. 

Đọc văn bản 2

Câu 2 (trang 24 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Điều gì đã khiến những bông hoa trên Trái đất và bông hồng của hoàng tử bé khác hẳn nhau?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ chi tiết nói về hai vật này.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Những bông hoa trên Trái đất và những bông hoa của Hoàng tử bé khác hẳn nhau vì: không ai "cảm hóa" những bông hồng trên Trái đất còn những bông hồng của Hoàng tử bé thì được “cảm hóa” bởi cậu.

Vì bông hồng của hoàng tử bé đã cảm hóa cậu. 

Đọc văn bản 3

Câu 3 (trang 24 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Hoàng tử bé đã nhắc lại lời nói nào của cáo?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản đoạn này và xem lời nào được nhắc lại.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Hoàng tử bé đã nhắc lại lời của Cáo: "Điều cốt lõi vô hình trong mắt trần".

- Điều cốt lõi vô hình trong mắt trần.

- Chính thời gian mà mình bỏ ra cho bông hồng của mình…

- Mình có trách nhiệm với bông hồng của mình…

- Hoàng tử bé nhắc lại những lời của cáo: 

+ Đấy là bí mật của mình. Rất đơn giản: người ta chỉ thấy rõ với trái tim. Điều cốt lõi vô hình trong mắt trần. 

Điều cốt lõi vô hình trong mắt trần – hoàng tử bé lặp lại để cho nhớ. 

+ Chính thời gian mà bạn bỏ ra cho bông hồng của bạn đã khiến bông hồng của bạn trở nên quan trọng đến thế. 

Chính thời gian mà mình bỏ ra cho bông hồng của mình … - Hoàng tử bé lặp lại, để cho nhớ. 

+ Bạn có trách nhiệm mãi mãi với những gì bạn đã cảm hóa. Bạn có trách nhiệm với bông hồng của bạn… 

Mình có trách nhiệm với bông hồng của mình… - Hoàng tử bé lặp lại, để cho nhớ. 

Sau khi đọc 1

Câu 1 (trang 26 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Hoàng tử bé đến từ đâu và gặp cáo trong hoàn cảnh nào? 

Phương pháp giải:

- Tìm hiểu thêm qua việc tìm kiếm tác phẩm này trên internet để biết hoàng tử bé đến từ đâu.

- Chú ý phần đầu đoạn trích để biết họ gặp nhau trong hoàn cảnh nào.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Hoàng tử bé đến từ một hành tinh khác tới. Hoàng tử bé đã phiêu lưu tới nhiều hành tinh khác nhau, phát hiện nhiều điều thú vị và nếm trải cả những thất vọng, đau khổ. Cuối cùng, cậu quyết định quay trở về hành tinh của mình với một bông hồng duy nhất.

- Hoàng tử bé gặp cáo trong hoàn cảnh cậu đang trên đường đi tìm con người. 

Hoàng tử bé đến từ một hành tinh khác vừa đặt chân lên Trái Đất, buồn bã khi phát hiện ra bông hồng của cậu không phải là duy nhất. Lúc đó cáo xuất hiện, đang bị săn đuổi, sợ hãi.

- Lai lịch của hoàng tử bé và bối cảnh cuộc gặp gỡ giữa cậu với con cáo: Hai nhân vật đều đang cô đơn, buồn bã. 

+ Cáo thì đang bị săn đuổi, sợ hãi, chạy trốn con người, … 

Sau khi đọc 2

Câu 2 (trang 26 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Từ "cảm hóa" xuất hiện bao nhiêu lần trong đoạn trích? Qua những lời giải thích của cáo, em hiểu "cảm hóa" có nghĩa là gì?

Phương pháp giải:

Đọc lại đoạn trích và đếm số lần xuất hiện, tìm hiểu tình huống để xác định nghĩa.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Từ "cảm hóa" xuất hiện 15 lần

- Theo em, “cảm hóa” nghĩa là ta dùng tư tưởng, tình cảm, hành động, sự chân thành của mình để trao tặng một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng đó thay đổi tốt hơn.

- Từ “cảm hóa” xuất hiện 15 lần trong đoạn trích.

- Qua những lời giải thích của cáo, em hiểu “cảm hóa” nghĩa là kết nối tình cảm, dành thời gian tìm hiểu nhau, làm thân với nhau.

- Trong đoạn trích, từ “cảm hóa” xuất hiện 15 lần.

- Qua lời giải thích của cáo: 

+ “cảm hóa” là “làm cho gần gũi hơn” : có nghĩa là kết nối tình cảm, là dành thời gian tìm hiểu về nhau, kiên nhẫn làm thân với nhau. (Cần phải rất kiên nhân – con cáo trả lời. – Trước tiên bạn ngồi xa mình một chút, như thế, trên cỏ. Mình sẽ liếc nhìn bạn còn bạn thì không nói gì cả… Nhưng mỗi ngày, bạn có thể ngồi xích lại gần hơn…)

+ Khi chưa cảm hóa nhau, hoàng tử bé và cáo chỉ là những kẻ xa lạ, chẳng cần gì đến nhau (Bạn đối với mình mới chỉ là một cậu bé giống như cả trăm nghìn cậu bé. Và mình không cần đến bạn. Còn bạn cũng chẳng cần gì đến mình.); nhưng khi hoàng tử bé cảm hóa cáo thì “tụi mình sẽ cần đến nhau”, và mỗi người sẽ trở thành “duy nhất trên đời”, ….

→ Ý nghĩa từ “cảm hóa” trong văn cảnh:

+ “cảm hóa” chính là kết bạn, là tạo dựng những mối liên hệ gần gũi, gắn kết tình cảm để biết quan tâm, gắn bó và cần đến nhau. 

Sau khi đọc 3

Câu 3 (trang 26 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Điều gì ở hoàng tử bé khiến cáo tha thiết mong được làm bạn với cậu?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, chú ý các từ ngữ nói về hoàng tử bé để xác định câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Cáo đã tha thiết mong được làm bạn với hoàng tử bé vì:

+ Hoàng tử bé rất dễ thương, không làm hại cáo mà muốn chơi cùng cáo.

+ Cuộc sống của cáo thật đơn điệu, "mình săn gà, con người săn mình. Mọi con gà đều giống nhau, mọi con người đều giống nhau. Cho nên mình hơi chán".

+ Cáo cũng nghĩ hoàng tử bé cần có một người bạn và vì thế nó dậy cho hoàng tử bé cách "cảm hóa" nó. 

Cáo thiết tha mong được kết bạn với hoàng tử bé vì hoàng tử bé cư xử với cáo rất lịch sử, thân thiện khác với mọi người khác.

- Cáo thiết tha mong được kết bạn với hoàng tử bé vì: 

+ Hoàng tử bé cư xử với cáo rất lịch sự, thân thiện – khác với nhiều người trên Trái Đất vẫn coi cáo là con vật xấu tính, tinh ranh, gian xảo. 

+ Cái nhìn của hoàng tử bé thơ ngây, trong sáng, luôn tin cậy và hướng tới phần đẹp đẽ, tốt lành; không bị giới hạn bởi định kiến, hoài nghi… Cậu nhìn cáo bằng đôi mắt hồn nhiên, đầy thiện cảm: “Bạn là ai? Bạn dễ thương quá”. 

Sau khi đọc 4

Câu 4 (trang 26 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Nếu được hoàng tử bé "cảm hóa", cuộc sống của cáo sẽ thay đổi như thế nào? Qua đó, em cảm nhận được ý nghĩa gì của tình bạn?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ và chú ý các chi tiết.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Nếu được hoàng tử bé "cảm hóa", cuộc sống của cáo sẽ được "chiếu sáng". "Mình sẽ biết thêm một tiếng chân khác hẳn mọi bước chân khác". Đó là bước chân sẽ gọi cáo ra khỏi hang, như là tiếng nhạc. Màu vàng óng ả của lúa mì sẽ gợi nhớ cho cáo đến mái tóc vàng của hoàng tử bé.

- Qua đó, có thể thấy được ý nghĩa của tình bạn: Tình bạn thật sự chạm đến sự chân thành khi cả hai "cảm hóa" được lẫn nhau, khi cả hai tầm hồn luôn hướng về nhau, và giúp đối phương trở nên tốt đẹp hơn. Tình bạn chính là sự cảm nhận bằng trái tim, nó khiến thế giới của ta tốt đẹp hơn.

- Nếu được hoàng tử bé “cảm hóa”, cuộc sống của cáo sẽ thay đổi: tiếng bước chân reo vang âm nhạc lôi cáo ra khỏi hang, nhìn cánh đồng lúa mì sẽ thân thương vì màu vàng óng ả như tóc hoàng tử bé. 

- Qua đó, em cảm nhận tình bạn sẽ mang sự tươi sáng, ấm áp cho cuộc đời chúng ta.

- Khi chưa có bạn, cáo sống trong tâm trạng buồn tẻ, quẩn quanh, sợ hãi: “Mình săn gà, con người săn mình. Mọi con gà đều giống nhau, mọi con người đều giống nhau”. Nhìn cánh đồng lúa mì, cáo chỉ thấy “buồn chán”, tiếng bước chân người chỉ khiến cáo “trốn vào lòng đất”… Nhưng nếu được kết bạn với hoàng tử bé, mọi thứ sẽ thay đổi: “tiếng bước chân bạn sẽ vang lên như tiếng nhạc gọi cáo ra khỏi hang”; “cánh đồng lúa mì sẽ hóa thân thương, ấm áp với cái màu vàng óng như màu tóc bạn…”. 

- Ý nghĩa của tình bạn: Không có sự gắn bó, niềm yêu thương thì mọi người, mọi vật trong thế giới này sẽ hóa thành nhạt nhẽo, vô nghĩa, “ai cũng giống ai”…

Sau khi đọc 5

Câu 5 (trang 26 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Khi chia tay hoàng tử bé, cáo đã có những cảm xúc gì? Những cảm xúc ấy có khiến cáo hối hận về việc kết bạn với hoàng tử bé không?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ đoạn cuối và chú ý cảm xúc của cáo.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Khi chia tay hoàng tử bé, cáo đã không hối hận về việc kết bạn với hoàng tử bé.

- Và cáo còn gửi đến Hoàng tử bé bài học trong cuộc sống. Cáo đã khiến cho hoàng tử bé hiểu tại sao bông hồng lại là duy nhất. Như cách lý giải của cáo, đối với cậu thì cáo cũng như hàng trăm con cáo khác. Nhưng nếu cậu có thể thấy sự khác biệt của nó giữa hàng ngàn con cáo khác, thì đó mới chính là tình bạn chân thành. Tình bạn chính là giản dị như vậy. 

- Khi chia tay hoàng tử bé, cáo muốn khóc, đau buồn vì chia xa; màu vàng lúa mì mang đến sự thân thương, ấm áp của tình bạn

- Thế nhưng cáo không hối tiếc về việc kết bạn với hoàng tử bé vì “còn màu lúa mì”, nhờ có tình bạn, cáo không còn cô đơn, không buồn tẻ mà thay vào đó là tỏa sáng, rực rỡ…

- Cảm xúc của cáo khi chia tay hoàng tử bé: 

+ Mình sẽ khóc mất→ buồn bã.

+ Nhưng cáo sẽ không hối tiếc vì nhờ có tình bạn với hoàng tử bé, cáo sẽ không còn cô đơn, không còn thấy đời mình chỉ có buồn tẻ, sợ hãi. Thế giới xung quanh cáo không còn “buồn quá” mà trở nên rực rỡ, tỏa sáng, ấm áp và rộng mở đáng yêu: Lúa mì vàng óng ả sẽ làm mình nhớ đến bạn. Và mình sẽ thấy thích tiếng gió trên đồng lúa mì…. 

Sau khi đọc 6

Câu 6 (trang 26 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Hoàng tử bé đã nhắc lại những lời nào của cáo "để cho nhớ"? Nêu cảm nhận của em về ý nghĩa của một trong những lời nói đó.

Phương pháp giải:

Đọc toàn văn bản và tìm những lời hoàng tử bé nhắc lại của cáo.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Hoàng tử bé đã nhắc lại những lời của cáo "để cho nhớ": "Điều cốt lõi vô hình trong mắt thần", "chính thời gian của mình bỏ ra cho bông hồng của mình", "minh có trách nhiệm với bông hồng của mình". => Em thấy rằng "Con người cần nhìn nhận đánh giá mọi thứ bằng tình yêu, tin tưởng, thấu hiểu"

- Hoàng tử bé đã nhắc lại lời nói nào của cáo “để cho nhớ”:

+ Điều cốt lõi vô hình trong mắt trần..

+ Chính thời gian mà mình bỏ ra cho bông hồng của mình…

+ Mình có trách nhiệm với bông hồng của mình…

- Cảm nhận của em về ý nghĩa của câu nói thấy rõ trái tim với nhìn bằng mắt trần: Con người cần nhìn nhận đánh giá mọi thứ bằng tình yêu, tin tưởng, thấu hiểu.

- Hoàng tử bé nhắc lại những lời của cáo: 

+ Đấy là bí mật của mình. Rất đơn giản: người ta chỉ thấy rõ với trái tim. Điều cốt lõi vô hình trong mắt trần. 

Điều cốt lõi vô hình trong mắt trần – hoàng tử bé lặp lại để cho nhớ. 

+ Chính thời gian mà bạn bỏ ra cho bông hồng của bạn đã khiến bông hồng của bạn trở nên quan trọng đến thế. 

Chính thời gian mà mình bỏ ra cho bông hồng của mình … - Hoàng tử bé lặp lại, để cho nhớ. 

+ Bạn có trách nhiệm mãi mãi với những gì bạn đã cảm hóa. Bạn có trách nhiệm với bông hồng của bạn… 

Mình có trách nhiệm với bông hồng của mình… - Hoàng tử bé lặp lại, để cho nhớ. 

- Câu nói chứa đựng “bí mật” mà cáo dành tặng cho hoàng tử bé sử dụng hình ảnh ẩn dụ và mang ý nghĩa triết lí: Con người cần phải biết nhìn nhận, đánh giá mọi thứ bằng tình yêu và sự tin tưởng, thấu hiểu. Chỉ khi “nhìn bằng trái tim”, con người mới nhận ra và biết trân trọng, gìn giữ những điều đẹp đẽ, quý giá…. Đó cũng là bí mật của tình yêu làm nên sự kết nối giữa con người với con người, con người với vạn vật. 

Sau khi đọc 7

Câu 7 (trang 26 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Cáo đã chia sẻ với hoàng tử bé nhiều bài học về tình bạn. Em thấy bài học nào gần gũi và có ý nghĩa nhất với mình?

Phương pháp giải:

Chọn bài học có ý nghĩa nhất mà cáo đã chia sẻ với hoàng tử bé.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Cáo đã chia sẻ với hoàng tử bé nhiều bài học về tình bạn. Bài học gần gũi và có ý nghĩa nhất đối với em là:sự cảm hóa sẽ làm cho thế giới này tốt đẹp hơn và chúng ta có thêm những người bạn đáng quý. Bởi vậy hãy dành tặng cho bạn bè chúng ta những tình yêu thương, sự cảm thông, chia sẻ để mỗi người trở nên tốt hơn và tình bạn càng đẹp đẽ, ý nghĩa hơn nữa.

Bài học về cách kết bạn rằng chúng ta cần kiên nhất, thân thiện, dành thời gian cảm hóa lẫn nhau

- Cáo chia sẻ nhiều bài học về tình bạn như: 

+ Bài học về cách kết bạn: Cần thân thiện, kiên nhẫn, dành thời gian để “cảm hóa” nhau; về ý nghĩa của tình bạn: mang đến cho con người niềm vui, hạnh phúc; khiến cho cuộc sống trở nên phong phú, đẹp đẽ hơn. 

+ Bài học về cách nhìn nhận, đánh giá và trách nhiệm đối với bạn bè: biết “thấy rõ với trái tim”, biết quan tâm, lắng nghe, thấu hiểu, chia sẻ, bảo vệ…. 

Sau khi đọc 8

Câu 8 (trang 26 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Theo em, nhân vật cáo có phải là một nhân vật của truyện đồng thoại không? Vì sao. 

Phương pháp giải:

Tìm hiểu truyện đồng thoại là gì, từ đó đưa ra câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Theo em, nhân vật cáo là một nhân vật của truyện đồng thoại.

- Bởi đây là một câu chuyện dành cho thiếu nhi, nhà văn lấy loài cáo làm nhân vật, nhân cách hóa trên cơ sở "không thoát ly sinh hoạt thật" của loài cáo, đồng thời không xa rời cách nhìn theo thói quen của đối tượng độc giả là thiếu nhi.

Cáo cũng là một nhân vật của truyện đồng thoại vì: nó cũng có cử chỉ, hành động, ngôn ngữ nói năng, cảm xúc, suy nghĩ… giống như con người. Nó vừa mang những đặc tính vốn có của loài cáo lại vừa mang những đặc điểm của con người. 

Cáo cũng là một nhân vật của truyện đồng thoại vì: nó cũng có cử chỉ, hành động, ngôn ngữ nói năng, cảm xúc, suy nghĩ… giống như con người. Nó vừa mang những đặc tính vốn có của loài cáo lại vừa mang những đặc điểm của con người. 

Viết kết nối với đọc

Tưởng tượng và viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) miêu tả cảm xúc của nhân vật cáo sau khi từ biệt hoàng tử bé.

Phương pháp giải:

Viết đoạn văn đáp ứng hình thức theo yêu cầu và tưởng tượng để nói về cảm xúc của cáo.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Cáo cứ nhìn theo bóng dáng của hoàng tử bé và phi thuyền của cậu dần biến mất trên thế gian. Cáo ngậm ngùi, chùi đi giọt nước mắt đã rưng rưng. Cáo ngước mãi lên theo hình bóng phi thuyền ấy cho đến khi mất hẳn. Cáo buồn và cáo vẫn nở một nụ cười gượng gạo. Cáo thầm cảm ơn cuộc đời đã đem cho mình một người bạn tuyệt vời như hoàng tử bé, dù là ngắn ngủi. Cho đến khi không còn nhìn thấy bóng dáng phi thuyền nữa, cáo thầm nói "Hãy luôn cảm hóa bông hồng tuyệt đẹp của đời cậu nhé, hoàng tử bé!".

Sau khi cậu ấy đi rồi, tôi vỡ òa bật khóc thật to. Thế là không còn ở bên cạnh tôi nữa. Nhưng không sao, kỉ niệm vẫn còn tồn tại trong tôi. Tuy không gần cậu ý, không được trò chuyện hàng ngày, thế nhưng khi nhìn đồng lúa mì tôi cảm thấy cậu ý. Màu vàng óng ả bay trong làn gió giống như mái tóc cậu ý trong những lúc chạy nhảy. Cảm ơn vì đã đến đây và cảm hóa tôi!

Sau khi chia tay hoàng tử bé, cáo không cảm thấy cô đơn và đau khổ bởi nó được nhiều thứ. Cáo không hối tiếc vì nhờ có tình bạn với hoàng tử bé, nó không còn thấy đời mình chỉ có buồn tẻ và sợ hãi như trước kia. Thế giới xung quanh cáo không còn “buồn quá” mà trở nên rực rỡ, tỏa sáng, ấm áp và rộng mở đáng yêu: Bởi hoàng tử bé có mái tóc vàng óng nên lúa mì vàng óng ả sẽ làm cáo nhớ đến cậu. Và nó sẽ thấy thích tiếng gió trên đồng lúa mì….