Diễn tả lại tâm trạng của Dế Mèn (theo lời của Dế Mèn) sau khi chôn cất xong Dế Choắt

Tôi thật sự rất hối hận. Người hàng xóm ốm yếu mà tôi vẫn coi thường, dửng dưng nay vì tôi mà phải chết oan, chỉ vì thói hống hách, huênh hoang của tôi. Tôi giận mình lắm. Nếu như tôi nghe lời can ngăn không bày trò trêu chị Cốc, nếu như tôi biết thông cảm giúp đỡ anh Choắt thì có lẽ cơ sự đã không như vậy. Tôi dại quá. Hung hăng, hống hách chỉ tổ đem thân mà trả nợ cho những hành động ngu dại của mình thôi. Tôi sẽ không bao giờ quên bài học này, bài học đã phải đánh đổi bằng cả mạng sống bạn bè.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn ở một vùng cỏ bùm tum. Tôi đắp thành nấm mộ to. Sau khi xong xuôi, tôi đứng lặng yên để nghĩ về bài học đường đời đầu tiên. Trước khi chết, Dế Choắt đã khuyên tôi rằng: “Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy”. Quả vậy, tôi đã cậy mình có sức khỏe để bắt nạt những người hàng xóm xung quanh. Đầu tiên, tôi quát mắng mấy chị Cào Cào ở ngoài đầu bờ khiến các chị phải núp xuống dưới nhánh cỏ khi tôi đi qua. Rồi thỉnh thoảng, khi ngứa chân, tôi đã đá anh Gọng Vó khi anh từ vừa dưới đầm lên. Khi đó, tôi cho mình là nhất, mọi người đều sợ hãi tôi. Tôi thậm chí còn bày trò tinh nghịch trêu chọc chị Cốc khiến chị ta tức giận. Rồi Dế Choắt vì thế mà bị vạ lây. Ngay cả khi Dế Choắt bị ci Cốc mổ, tôi cũng chẳng có dũng khí đứng ra nhận lỗi. Cuối cùng khiến Dế Choắt đã chết. Cái chết đến từ lỗi lầm của tôi. Nghĩ đến đây, tôi ân hận vô cùng. Tôi tự hứa sẽ thay đổi, bỏ đi tính kiêu căng ngạo mạn của mình.

Chôn cất Dế Choắt xong xuôi, tôi đã đứng trước mộ hàng giờ để nghĩ về bài học đường đời đầu tiên của mình. Tôi đã cậy mình có sức khỏe để bắt nạt những người hàng xóm xung quanh. Đầu tiên, tôi quát mắng mấy chị Cào Cào ở ngoài đầu bờ khiến các chị phải núp xuống dưới nhánh cỏ khi tôi đi qua. Rồi thỉnh thoảng, khi ngứa chân, tôi đã đá anh Gọng Vó khi anh từ vừa dưới đầm lên. Tôi tưởng mình như thế đã là giỏi lắm. Nhưng đáng trách nhất là việc tôi bày trò tinh nghịch trêu chọc chị Cốc khiến Dế Choắt bị chị hiểu lầm. Nhưng rồi tôi còn chẳng đủ dũng khí để đứng ra nhận lỗi lầm của mình. Cuối cùng khiến Dế Choắt bị chị Cốc mổ cho đến chết. Tôi cảm thấy mình là một kẻ hèn nhát hết sức. Chỉ vì kiêu căng, ngạo mạn mà hại chết người bạn hàng xóm yếu đuối của mình. Tôi cũng chẳng hề dũng cảm một chút nào. Tôi ân hận vô cùng, nhưng cách duy nhất để chuộc lại lỗi lầm lúc này là cố gắng sống tốt hơn, biết coi trọng và yêu quý những người xung quanh hơn.

Sau khi chôn cất Dế Choắt, tôi cảm thấy vô cùng buồn bã. Tôi đã đứng lặng hồi lâu trước mộ Dế Choắt và suy nghĩ. Nỗi ân hận đang dày vò trong tâm trí của tôi. Chính sự kiêu căng, xốc nổi của tôi đã gây ra cái chết thương tâm cho Dế Choắt. Giá như lúc đó tôi dũng cảm đứng ra nhận lỗi thì đâu xảy ra cơ sự này. Trò đùa ngỗ ngược của tôi đã trả giá bằng cái chết thương tâm của Choắt. Tôi giận cái thói huênh hoang, hống hách của mình. Lời nói của Dế Choắt trước khi chết khiến tôi nhận ra sai lầm của chính mình. Sự việc hôm nay quả thực đã dạy cho tôi một bài học đường đời quá lớn. Nó sẽ còn khiến tôi nhớ đến suốt cuộc đời. Trước khi rời đi, tôi hứa với Choắt, cũng là hứa với chính mình sẽ bỏ thói hung hăng, hống hách và cố gắng và làm người có ích cho xã hội. Tôi sẽ trở về, sống chan hòa với mọi người xung quanh hơn.

Chôn cất Dế Choắt xong xuôi, tôi đứng trước mộ của cậu để suy nghĩ lại việc làm của bản thân. Trò đùa ngỗ ngược của tôi đã khiến cho Dế Choắt phải chịu tôi thay. Chỉ vì cái tính kiêu căng, tự cho mình là nhất mà đã hại người bạn hàng xóm của mình. Sự việc hôm nay quả thực đã dạy cho tôi một bài học quá lớn. Chắc chắn tôi sẽ luôn ghi nhớ bài học này. Luôn nhận bản thân là một người mạnh mẽ nhưng tôi không dám nhận lỗi để Dế Choắt phải chịu tội thay. Lúc này, tôi đã tự thấy mình là kẻ hèn nhát. Nhưng khi tôi nhận ra lỗi lầm thì đã quá muộn, sai lầm của tôi phải đánh đổi bằng mạng sống của Dế Choắt. Chính vì vậy, tôi chỉ còn cách chuộc lại lỗi lầm của mình bằng cách sửa đổi thói kiêu ngạo của bản thân. Tôi sẽ cố gắng học cách sống chan hòa với mọi người hơn. Tôi cũng sẽ sử dụng sức mạnh của mình một cách chính xác. Bài học đường đời đầu tiên đã phải trả cái giá quá đắt.

Tôi hối hận và đau xót không sao kể xiết. Trò đùa ngỗ ngược của tôi đã khiến cho anh Choắt phải vạ lây. Tôi nhận ra sự tai hại ở cái thói huênh hoang, hống hách của mình. Càng nghĩ đến lời anh Choắt, tôi càng thấy thấm thìa hơn. Hôm nay, tôi thoát nạn nhưng anh Choắt đã phải trả giá bằng mạng sống quí giá thay cho tôi. Còn tôi, nếu không cố mà sửa cái thói hung hăng bậy bạ đi thì khéo rồi tôi cũng sẽ tự rước hoạ vào mình. Sự việc hôm nay quả thực đã dạy cho tôi một bài học đường đời quá lớn. Chắc cho đến mãi sau này, tôi cũng không thể nào quên anh Choắt trong giờ phút hấp hối và lời trăng trối của anh. Anh Choắt ơi, cho tôi tạ tội với anh. Đứng trước mộ anh, Mèn tôi xin hứa sẽ trở thành người có ích.