Chua Ngọt Đời Văn
Hồi đầu những năm 70 thế kỷ trước, tôi và các cây bút nghiệp dư, có chút tên tuổi, ở khắp các tỉnh, thành miền Bắc, thường được mời tham gia các trại viết vài tháng, do Hội Văn nghệ địa phương hoặc Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Tại các trại này, ban Tổ chức thường mời các nhà văn bậc thầy nổi tiếng đến giảng hoặc nói chuyện về kinh nghiệm sáng tác. Ở trại của Hội Văn nghệ Hà Nội năm đó, các nhà văn Tô Hoài, Nguyễn Tuân, Nguyên Hồng, Kim Lân, Bùi Huy Phồn, v.v. đều là thầy của chúng tôi. Trong nhiều điều các thầy dạy, có điều: Các bạn đừng bao giờ viết theo đơn đặt hàng, mà hãy viết bằng cảm xúc, nhận thức, mệnh lệnh của trái tim và bộ não chính mình. Có lẽ các thầy ngại nói toạc móng heo nên đã truyền đạt theo cách để học trò hiểu theo nghĩa bóng. Các học trò, trong đó có tôi, trước khi viết văn chuyên nghiệp, dù làm thợ hay cán bộ kỹ thuật, đều là dân kinh tế, lại hiểu lời các thầy theo nghĩa đen, nên nghe thì không phản đối, nhưng trong đầu nghĩ khác. Vì đời sống của chúng tôi, có đơn đặt hàng là có việc làm; có việc làm là có thu nhập; chưa kể đơn đặt hàng cũng thể hiện một sự tín nhiệm nhất định của bộ phận xã hội có nhu cầu cao về sản phẩm của mình. Hồi đó, mới hơn hai chục tuổi, nay đã ngoài tám mươi, nhìn lại một đời cầm bút, tôi vẫn thấy mình đã đi đúng đường khi sống được bằng nghề
